Struggles,  Veganisme,  Waarom Veganisme?

Als veganist naar de dierentuin

Deze maanden zijn er zo veel vrije dagen en feestdagen, én is het mooi weer, dat je toch iets leuks wilt gaan doen en lekker naar buiten wilt. Zo kwam mijn man laatst met het idee om met ons gezinnetje naar de dierentuin te gaan. “Dierentuin?! No way!” zei ik. “Ik ben veganist, weet je nog? Ik wil niet naar dieren kijken achter tralies…” Maar mijn man kwam toen met een argument dat mij toch overhaalde om er naartoe te gaan. Vandaag deel ik je mijn bevindingen en mijn kijk op de dierentuin.

Waarom ik toch ging

Ik legde mijn man duidelijk uit waarom ik als veganist niet naar de dierentuin wilde. Kort gezegd: Ik wil geen bedrijf sponsoren dat dieren uitbuit voor menselijk vermaak. Dieren horen in hun natuurlijke omgeving te zijn en met rust te worden gelaten; het is nergens voor nodig dat ze opgesloten zitten zodat wij ze kunnen bewonderen. Bovendien wil ik niet de hele dag rondlopen tussen mensen die op ramen van aquaria tikken en gekke fratsen uithalen om een aap een dansje te zien doen.

Mijn man zei toen: “Dat weet ik. Maar als vegan ben je nog nooit in de dierentuin geweest. Als je meegaat, kun je veel beter een oordeel vellen over de praktijken dan wanneer je ‘uit principe’ als vegan niet naar de dierentuin gaat.” Ik vond het wel een fair point, dus ik ging mee. Bepakt en bezakt met twee kleine kindjes, vegan lunches, snacks en zonnebrand, gingen wij naar de dierentuin.

Waarom dierentuinen worden gerechtvaardigd

Dierentuinen behoeden diersoorten voor uitsterven

Er zijn steeds meer bedreigde diersoorten in de wereld. Dierentuinen huisvesten veel van deze dieren zodat deze niet uitsterven. Vaak wordt dit gedaan met als argument dat ze in de dierentuin weer “opgefokt” kunnen worden en vervolgens hopelijk weer in het wild kunnen worden uitgezet. Op die manier gaan dierentuinen het uitsterven van diersoorten tegen.

Mensen zien het belang van onze zorg voor de dieren en de wereld

De dierentuin is vaak de enige plek waar mensen wilde dieren in real life kunnen bekijken, en dat doet toch meer met je dan wanneer je naar televisie kijkt. In de dierentuin zie je het machtige dierenrijk met eigen ogen, en kun je beter beseffen hoe belangrijk het is dat we goed voor deze dieren en voor de wereld zorgen. Wanneer je oog in oog staat met een orang-oetan, komt het ontbossingsprobleem toch wel erg dichtbij.

Dierentuinen zijn centra van educatie

Bovendien zie je niet alleen de dieren zelf, maar kun je in de dierentuin ook veel over ze leren. En het is toch leuker om bij de dieren zelf over ze te lezen dan thuis in een boek. Leuke weetjes worden op borden geshowd, en op allerlei interactieve manieren kun je zaken over dieren, de wereld en het klimaat te weten komen.

Mijn ervaring als veganist in de dierentuin

Laat ik beginnen te zeggen dat ik blij ben dat ik ben gegaan; ik heb er geen spijt van. Ik heb zelfs een heel gezellige dag gehad! Het was lekker weer, mijn oudste dochter keek haar ogen uit, en we hadden lekker eten bij ons. Wat wil je nog meer?

Nou… Zo’n gezellige dag had ik ook kunnen hebben zonder dieren te zien in gevangenschap. Door naar de speeltuin te gaan, of naar het bos, of naar het strand. Wat vond ik het moeilijk om al die dieren zo te zien! En om al die mensen te horen roepen naar de dieren. Om héél veel onzin te horen over de dieren die bekeken werden, en om te beleven hoe je ook met andere ogen door een dierentuin kunt lopen.

De dieren leefden (uiteraard) achter hekken of achter glas. De meeste stonden stil (tot grote ergernis van veel bezoekers), of liepen heen en weer. De ijsbeer die we zagen bonkte met zijn hoofd tegen het hek van zijn verblijf aan; het was hartverscheurend… Ik vond het verschrikkelijk om te zien hoe onnatuurlijk de dieren zich gedroegen. En bijna net zo moeilijk vond ik het om te zien hoe ontevreden andere bezoekers hierover waren.

Ik ergerde me aan de ouders die “feitjes” aan hun kinderen vertelden. De dierentuin deed wat dit betreft overigens niets verkeerd, maar de volwassenen namen helaas niet de moeite om de bordjes met informatie goed te lezen. En zij leerden hun kinderen vervolgens onjuiste dingen.

Ik heb die dag zelf ervaren waarom veganisten tegen dierentuinen zijn. Ik heb nu een beter onderbouwde mening over dierentuinen, en die is niet positief, ondanks alle goede bedoelingen van de bedrijven en de argumenten die hun bestaan zouden rechtvaardigen. Niemand zal mij kunnen zeggen dat ik andere vegans napraat wanneer ik zeg dat ik niet naar de dierentuin wil. Want ik ben er nu zelf als veganist geweest.

Waarom dierentuinen niet oké zijn

Ze doen aan symptoombestrijding

Natuurlijk klinkt het erg nobel dat dierentuinen diersoorten willen beschermen, maar het probleem wordt hiermee uiteindelijk niet opgelost. De reden dat zo veel diersoorten uitsterven, is namelijk de mens zelf. De mens jaagt, kapt oerwoud, handelt illegaal en stroopt. Het probleem moet worden opgelost door deze zaken aan te pakken, en niet door dieren in gevangenschap te laten leven in de hoop ze later weer terug te kunnen brengen naar hun eigenlijke habitat.

Het geld dat nu wordt geïnvesteerd in dierentuinen kan beter worden geïnvesteerd in educatie omtrent onze omgang met dieren en de gevolgen daarvan. Of in naleving van wetten die dieren beschermen. Of in het beschermen van de natuurlijke habitat van de dieren. Het probleem moet worden aangepakt bij de wortel, niet bij de symptomen.

In gevangenschap leven is onrechtvaardig

De tijger die daar rondloopt tussen het hoge gras, kan plotseling niet verder omdat er een glaswand staat. Achter die glaswand staan tientallen mensen naar hem te kijken en te flitsen met hun camera’s. De tijger knippert even, draait zich om en gaat liggen. Met zijn achterwerk naar zijn publiek gericht. Zou ik ook doen.

Wat geeft ons het recht om dieren gevangen te nemen, te verhuizen naar een ander land, en hen daar op te sluiten? Helemaal niets. We spelen voor eigen God en rechter en zijn op die manier eigenlijk net zo verkeerd bezig als de stropers en illegale handelaren die dieren uitbuiten. Alleen zijn dierentuinen om één of andere reden niet illegaal, en worden ze zelfs enthousiast door tal van mensen in stand gehouden.

Educatie? Edusjwazie!

Het aantal keren dat ik mensen tijdens mijn bezoek aan de dierentuin verkeerde informatie heb horen delen, zijn niet op één hand te tellen. Kun je nagaan hoe veel false facts er dagelijks worden rondgebazuind in de dierentuin! Ondanks dat een dierentuin echt zijn best doet om op een leuke manier zijn bezoekers iets te leren, doen de meeste bezoekers er vervolgens maar weinig mee. Dus het argument om dierentuinen te laten bestaan omdat ze een educatief doel hebben, gaat wat mij betreft niet op. Boeken en films zijn écht educatiever en doeltreffender voor de oprecht geïnteresseerden. Bovendien rechtvaardigt het doel niet de middelen, en rechtvaardigt educatie het bestaan van een dierentuin dus niet.

Al met al kan ik wel zeggen dat ik in de toekomst liever niet meer naar de dierentuin ga. Maar hoe sta jij daar in? Ben jij wel positief over de dierentuin?

10 Reacties

  • Thomas

    We geven meer om het geluk van onze kinderen, dan om het geluk van de dieren. Ik denk dat veel mensen niet weten dat de dieren in de dierentuinen vaak niet hun natuurlijke gedrag vertonen. Zodra onze kinderen enthousiast zijn ergens over, worden we blind voor de gevolgen ervan. Eigenlijk zouden ze alleen begeleide rondleidingen moeten geven door dierentuinen, zodat mensen in de gaten gehouden kunnen worden, want vaak hebben ze niet in de gaten dat ze de dieren opjagen of gestrest maken. De gids kan dan meteen de goede informatie vertellen, want de bordjes bij de verblijven worden nauwelijks gelezen! De ouders zijn veel meer bezig met hun kinderen en de kinderen rennen van verblijf naar verblijf.

    • Marianne

      Ik ben het met je eens dat er in de dierentuinen beter toezicht zou moeten worden gehouden, of inderdaad rondleidingen ipv zelfstandig rondlopen. Dit zou stress en spanning bij de dieren tegengaan. Máár, nog beter zou wat mij betreft zijn als de dierentuinen gewoon verdwenen, of zouden veranderen in opvangcentra om dieren echt te helpen. En niet als attractie ter vermaak van mensen. Mensen kunnen zich ook op andere manier prima amuseren 🙂

  • Linda - Zaailingen

    Hier zit ik dus al heel lang mee in mijn maag, precies vanwege de voor- én nadelen die je noemt. Alleen hoewel educatie in de praktijk inderdaad niet zo best is en we heel goede docu’s kunnen kijken, denk ik dat het toch wel iets toevoegt voor mensen om de dieren in het echt te zien. Maar het is net als de wereld meer willen beschermen als je veel gereisd hebt, terwijl je het met dat reizen juist kapot maakt. Er zijn in beide gevallen alternatieven die beter zijn voor dieren en milieu, maar ik betwijfel of het net zo effectief is.

    Het doet me in ieder geval wel goed dat dierentuinen steeds diervriendelijker worden. In Artis word ik zo ongelukkig van die kleine hokjes, maar op veel plekken krijgen de dieren steeds meer ruimte en meer natuurlijkere leefruimte. Niet dat dat je dan wel ineens dieren gevangen mag houden, maar het scheelt wel dat ze er niet meer zo erg onder (lijken te) lijden.

    Als we het dan toch over zulke dilemma’s hebben, ben ik wel benieuwd wat jij vindt van het houden van huisdieren! Is dat wel oké of houd je een dier dan eigenlijk ook gewoon in gevangenschap voor je eigen plezier?
    Linda – Zaailingen onlangs geplaatst…Niets nieuws: mijn tweedehands elektronicaMy Profile

    • Marianne

      Ik vraag me af hoeveel educatie in de dierentuinen iets toevoegt. Geïnteresseerden kunnen op veel betere manieren informatie krijgen, en de dieren “in het echt zien” in de dierentuin, is toch niet hetzelfde als hen in hun natuurlijke omgeving zien. De dieren zijn zo gestresst, dat ze geen natuurlijk gedrag meer vertonen. Hoe educatief is dat?
      Het houden van huisdieren, daar heb ik ook al vaker over nagedacht. Mijn antwoord is nog niet helemaal doordacht, maar wel erg genuanceerd. Ik zal er eens een blogje aan wijden, als je dat goed vindt 😉

      • Linda - Zaailingen

        Oh, ik zie je reactie nu pas, maar je hebt denk ik wel gelijk dat het niet heel educatief is. Misschien bedoel ik meer dat mensen meer empathie voelen voor dieren als ze die in het echt gezien hebben. Maar of dat die gevangenschap dan wel verantwoordt, blijft natuurlijk de vraag.

        Ben heel benieuwd naar jouw gedachtenkronkels over huisdieren! Ik ben er zelf ook niet helemaal over uit. Cilla heeft er gisteren toevallig een artikel over geplaatst (http://squatcilla.nl/hoe-ik-als-vegan-denk-over-het-hebben-van-huisdieren/). Het gaat meer over fokken, handel en asieldieren, maar ik zit meer met de fundamentele vraag (zoals ook genoemd in het eerste comment daar) of je jezelf überhaupt dieren mag toeëigenen.

        Ik vind het wel verwarrend dat sommige vegans zo ontzettend fel zijn over alles waar ook maar iets van een dier bij betrokken is geweest, maar intussen wel een dier in hun bezit hebben. Ik vraag me af hoe dat dan werkt in hun hoofd. Maar goed, daar heb ik nog altijd meer begrip voor dan baasjes die niet zien dat hun doorgefokte hondje lijdt omdat die nauwelijks kan ademen, maar dat is weer een ander verhaal…

        Dieren uit een asiel of andere slechte situatie halen, vind ik sowieso echt een ander verhaal dan de fokkerijen en handel in stand houden door ze daar te kopen! Dieren die er al zijn of die je al had, wil je natuurlijk zo goed mogelijk verzorgen. Alleen als mensen de huisdieren van anderen zien, weten niet of ze uit het asiel komen of gefokt zijn en als ze dan zelf ook een dier willen, bestaat wel de kans dat ze uit onwetendheid naar een fokker of dierenwinkel gaan. Zo kun je door een dier te redden indirect alsnog de handel promoten. Als het geen dierenmishandeling was, zou elk asieldier een shirt moeten dragen met ‘don’t shop, adopt’ 😉

        Tussen huisdieren en dierentuinen in heb trouwens je ook nog kinderboerderijen. Misschien dat ik me vergis, maar ik heb het idee dat de dieren daar minder gestresst zijn. Het zijn meestal sowieso gedomesticeerde dieren die inmiddels aan de aanwezigheid van mensen gewend zijn en wat minder ruimte nodig hebben dan een olifant of tijger. Voor huisdieren geldt dat denk ik nog meer. Katten en honden zijn niet bepaald de dieren die het ooit waren en daarom voelt het misschien minder verkeerd om ze bij ons te hebben.

        Linda – Zaailingen onlangs geplaatst…Duurzaam of greenwashing? Handvatten om zelf te beoordelen wat echt duurzaam isMy Profile

  • Yolanda

    Eerlijk is eerlijk, we hebben een aantal jaren een abonnement gehad bij een dierentuin. Een dierentuin met doorgaans meer ruimte voor de dieren en wij waren nog geen vegan en hadden er ons niet echt in verdiept van tevoren. Iets van carnisme, zoals je eerder deelde op dit blog?!? Sinds we vegan zijn en meer gelezen/gezien hebben, is het abonnement echter opgezegd en zal ik niet zeggen dat we nooit meer gaan, maar toch in elk geval heel weinig. Onze dochter van zeven vindt de dierentuin nog wel leuk, vooral de speeltuin:), en onze opvattingen zijn niet altijd de hare en wij willen haar daar ook niet in dwingen. We geloven in voorleven.
    Wel gaan we nooit naar circussen, dolfinaria, andersoortige dierenparken etc. (meer) en ook in de dierentuin gaan we nooit naar dieren die kunstjes moeten doen.
    @ Linda: wij hebben wel een hond, hadden we al voor we vegan werden. Hebben meerdere honden en katten gehad, wel altijd vanuit asiel. De hond komt uit Griekenland en had daar geen goed leven (getraumatiseerde hond), en toch is dit natuurlijk ook symptoombestrijding, want ze moeten er daar eigenlijk leren beter voor te zorgen. We laten de hond wel zoveel mogelijk vrij, wij lopen met haar i.p.v. zij loopt met ons mee. Maar zo voeden we ook op en dat geldt ook voor de hond. Dus geen cursussen en pootjes laten geven etc. Toch is het wel een dilemma voor ons en ik weet niet of we weer een hond zouden nemen. Toch denk ik er anders over qua honden en katten, omdat die toch redelijk vrij leven in een huis, zeker een kat. Maar we beginnen niet aan hamsters, vogels, muizen etc, dieren die in een kooitje moeten. Daar trekken we de grens, al wil onze dochter dat maar al te graag. Lastig hoor, soms deze vraagstukken…

    • Marianne

      Carnisme ja, dat komt in dierentuinen ook terug inderdaad. Mijn dochter vond het ook erg leuk in de dierentuin. Maar… de speeltuin was het allerleukst. En om te spelen hoef je niet naar de dierentuin. Jouw dochter is als klein kindje ook blijkbaar vaker naar de dierentuin geweest, dan is het voor haar misschien moeilijker om te begrijpen waarom jullie er nu liever niet meer naartoe gaan. Mijn dochter is daarvoor nog te klein. Ze is nu één keer geweest, maar zal aan die ene keer niet veel fantastische herinneringen hebben. Zij zal het later wellicht beter begrijpen waarom we er niet naartoe gaan. Dat hoop ik in ieder geval!

    • Linda - Zaailingen

      Hoi Yolanda, ik zie je reactie nu pas, maar dieren die je al hebt doe je natuurlijk niet zomaar weg! En een al bestaand dier dat in nood is adopteren vind ik sowieso een heel ander verhaal dan er eentje bij een fokker halen. Mooi dat je zo goed nadenkt over hoe je met je hond omgaat. Aangezien honden en katten gedomesticeerd zijn, lijkt het me ook dat zij beter geschikt/aangepast zijn om in een huis en met mensen te leven dan veel andere dieren. Toch maar geen hagedis voor mij 😉
      Linda – Zaailingen onlangs geplaatst…Duurzaam of greenwashing? Handvatten om zelf te beoordelen wat echt duurzaam isMy Profile

  • Marloes

    Ik ben het zo met je eens! En heel vaak wordt het argument van educatie gebruikt om het te rechtvaardigen, maar mijn broer was vroeger expert op het gebied van dino’s. Zonder er ooit een in het echt te hebben kunnen zien 😉 Wilde dieren horen in het wild en absoluut niet gebruikt te worden voor ‘ons’ vermaak. Maar helaas hebben mensen dat nog steeds niet door. En dan zijn er altijd nog van die achterlijke celebrities die knuffelen met leeuwen, een aapje in huis nemen of olifantenritjes promoten. Vreselijk.

    Vorig jaar toen mijn vriend en ik op vakantie waren en door een bos in Polen reden, stopten we ergens om te tanken. Bij het tankstation zat ook een restaurant, een speeltuin en, tot mijn verbazing, een gratis mini-dierentuin. De meest trieste dierentuin die ik ooit gezien heb. Die arme beesten zaten daar maar in ”verblijven” ter grootte van ons huis. En ons totale woonoppervlak is 60m2. Een versufte tijger, een nijlpaard in een piepklein poeltje water, wat zebra’s die hun kont niet konden keren. En iedereen vond het prachtig. Met tranen in mijn ogen ben ik daar weggelopen. Ik denk niet dat ik dat ooit kan vergeten.

    Nee, ik ga nooit meer naar een dierentuin. Of überhaupt dieren gebruiken voor mijn vermaak. Ik heb een half jaar stage gelopen bij een internationale dierenwelzijnsorganisatie die zich hard maakt voor dit soort dingen. Ik heb zo veel bij hen geleerd. Helaas ook de meest vreselijke beelden gezien, maar daardoor kan ik wel aan anderen in mijn omgeving vertellen hoe het niet moet en als ze wel graag wilde dieren willen zien, hoe ze dat op een echt diervriendelijke manier kunnen doen 🙂
    Marloes onlangs geplaatst…Ja, ik wil… Ceremoniemeester zijn!My Profile

    • Marianne

      Oh wat een akelig verhaal over die Poolse dierentuin… Zó treurig! Wel fijn dat je door je eigen ervaringen bij die stage nu anderen ook kan helpen 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge