“What the Health”, een genuanceerde vegan review

Hij staat nog niet zo lang op Netflix, de nieuwe documentaire “What the Health” van Kip Andersen. De documentaire deed de vegan world op zijn kop staan. Ook de media besteedden er veel aandacht aan, waardoor veganisme in de spotlights kwam te staan. Daarom nestelde ook ik me vol verwachting op de bank met deze documentaire, hoopvol uitkijkend naar een steengoed verhaal over hoe veganisme welvaartsziekten tegen kan gaan. Maar uiteindelijk bij de aftiteling aangekomen, waren mijn verwachtingen niet uitgekomen. What the Health liet mij achter met een heel dubbel gevoel.

De documentaire

What the Health gaat over de impact van dierlijke producten op de gezondheid van de mens, om uiteindelijk veganisme aan te prijzen. Op basis van verschillende onderzoeken komt Andersen erachter hoe schadelijk vlees, zuivel en eieren zijn voor onze gezondheid en in welke mate dit voedsel in verband wordt gebracht met welvaartsziekten zoals diabetes, kanker en hart- en vaatziekten. Wanneer hij echter op de websites kijkt van de verschillende verenigingen die over deze ziekten gaan, kan hij hierover niets terugvinden. Sterker nog, de verenigingen raden aan om dierlijke producten te eten en geven hiervoor zelfs recepten. Als hij contact opneemt met de instanties, willen deze zijn kritische vragen hierover niet beantwoorden. Het blijkt dat de instanties gesponsord worden door bedrijven die dierlijke producten leveren. Daaruit trekt Andersen de conclusie dat de financiële steun hen tegenhoudt over deze dubieuze praktijk te spreken. Geld gaat blijkbaar boven eerlijkheid naar patiënten toe.

Er komen verschillende vegan grootheden aan het woord die uitleg geven over het verband tussen dierlijke producten en welvaartsziekten. Artsen als Dr. Neal Barnard, Dr. Michael A. Klaper, Dr. Michael Greger, Dr. John McDougall en Dr. Caldwell Esselstyn vertellen beeldend en overtuigend welke negatieve invloed dierlijke producten hebben op onze gezondheid, én hoe een “whole food plant-based diet” hier verandering in kan brengen.

Ook worden mensen gevolgd die lijden aan verschillende welvaartsziekten, en hun aangrijpende verhalen maken de documentaire luchtig en toegankelijk. Ze bieden de kijker ervaringsverhalen naast de soms ietwat ingewikkelde theorieën van de experts. Ze laten zien wat voor (dure) medicijnen ze dagelijks moeten nemen en hoe hun leven wordt bepaald door hun ziekte. Als ze besluiten van een Standard American Diet over te stappen op een whole food plant-based diet, verdwijnen hun klachten als sneeuw voor de zon. Binnen de kortste keren hebben ze hun ziekte weten te overwinnen en zijn ze (gedeeltelijk) van hun medicijnen af. Ze voelen zich beter en genieten weer van het leven. Zij zijn het levende bewijs dat veganistisch eten kan werken als een medicijn.

What the Health eindigt met een toetje dat losstaat van welvaartsziekten. Want ook voor gezonde mensen, en zelfs voor mensen met atletische ambities, is een veganistisch dieet gezonder dan een dieet dat dierlijke producten bevat. Eiwitten komen sowieso uit plantaardige voeding. Wanneer je deze voeding voldoende en gevarieerd tot je neemt, kun je uiteindelijk (met veel trainen) dat lichaam krijgen waarvan je altijd hebt gedroomd. Je zult niet alleen overleven, maar zelfs floreren (not only survive, but thrive!). Veganisme kan dus niet alleen het tij keren van welvaartsziekten, maar is sowieso de gezondste manier van leven. Go vegan!

Mijn mening

Zoals ik al schreef, heb ik dubbele gevoelens overgehouden aan deze documentaire. Eerst wat positieve punten:

  • Ik vind het een goede zaak dat er meer aandacht komt voor veganisme, omdat het een levensstijl is waar ik inmiddels 100% achtersta. Er bestaan veel vooroordelen over veganisme, over dat vegans wortelknagende magere bleke alternatieve (etc. etc.) personen zijn. What the Health laat echter zien dat dit beeld onterecht is. Veganisme is juist een levensstijl die mensen gezond en gelukkig maakt!
  • Er komen zoals genoemd veel grootheden en andere vegan experts aan het woord. Dit geeft naar mijn mening de documentaire een betrouwbare uitstraling. Ze leggen goed uit wat de gezondheidsvoordelen van veganisme zijn, en kunnen dit ook hardmaken met behulp van onderzoeken die gedaan zijn op dit gebied.
  • De documentaire is laagdrempelig en vermakelijk. Theorie wordt duidelijk gemaakt door middel van illustraties, zware kost wordt afgewisseld met ervaringsverhalen en Andersen wordt de hele tijd op de voet gevolgd. De anderhalf uur vliegen op die manier voorbij, terwijl je toch veel leert.

Echter vond ik zeker niet alles aan deze documentaire goed, en daarom wil ik ook graag wat negatieve punten benoemen:

  • Het is een typisch Amerikaanse documentaire. En daarmee bedoel ik niet dat hij over de Amerikaanse situatie gaat, want dat is helemaal niet erg. Dat we inhoudelijk niet alle informatie één op één kunnen spiegelen met de Nederlandse gang van zaken, is prima—geruststellend zelfs. (Wees je hier echter wel bewust van!) Nee, wat ik bedoel is de typisch Amerikaanse overdramatisering van de situatie. Wanneer mensen worden geïnterviewd die ziek zijn, wordt er een filter overheen gezet dat de boel een extra trieste uitstraling geeft. Wanneer ze zich beter voelen, dragen ze ineens fleurige kleding en lopen ze buiten in de zon tussen het groen. Veel mensen zijn gevoelig voor dit soort filmtrucjes, maar het maakt in mijn ogen de documentaire zwakker. De situatie is sterk genoeg van zichzelf en de getuigenissen van genezing door middel van voeding zijn mooie verhalen op zich. In mijn ogen worden deze juist minder indrukwekkend als al die poespas erbij wordt gehaald om het verhaal extra aan te dikken.
  • Door de experts wordt voornamelijk gesproken over een “whole food plant-based diet”. De voornaamste doelgroep van de film, niet-veganisten, weten echter meestal niet dat een “whole food plant-based diet” een heel specifiek veganistisch dieet is. Het gaat hierbij niet alleen om het vermijden van dierlijke producten, maar om veel meer. Bewerkte producten worden bijvoorbeeld vermeden en er wordt zonder vetten gekookt en gebakken. Omdat hier echter verder niet over wordt gesproken, wekt dit naar mijn mening een verkeerde indruk. Het verschil tussen zo’n dieet en het Standard American Diet is namelijk uiteraard enorm, zeker qua impact op je gezondheid! Maar er zijn genoeg vegans die wel bewerkte producten eten en bakken en braden in olijfolie. “Slechts” de overstap maken naar veganisme gaat dus eigenlijk nog niet ver genoeg wanneer je welvaartsziekten de baas wilt blijven; maar hierover wordt niets gezegd.
  • Er worden dingen bijgehaald die eigenlijk niets met het onderwerp te maken hebben, maar waarvan het wel lijkt alsof ze ermee samenhangen. Zo wordt er bijvoorbeeld gesproken over racisme wanneer de Amerikaanse overheid zuivel adviseert in een gezond voedingspatroon, terwijl heel veel Afro-Amerikanen lactose-intolerant zijn. Er worden beelden getoond van liposuctie-operaties, terwijl er uitleg wordt gegeven over iets heel anders. En er worden beelden getoond van dieren die mishandeld en geslacht worden, volkomen onverwacht. Deze beelden shockeren de kijker, wat zorgt voor allerlei associaties bij het eigenlijke verhaal, waardoor de kijker wellicht eerder overtuigd raakt van de boodschap. Het is echt een propagandamiddel om veganisme te promoten, maar ik vind het geen nette manier om zo je boodschap over te brengen.

Uiteindelijk oordeel

Als ik What the Health een cijfer zou moeten geven, zou ik denk ik een 7 zijn. De negatieve punten die ik heb benoemd, wegen zwaar en doen voor mij echt de overtuigingskracht van de documentaire afnemen. Transparantie vind ik heel belangrijk en zou de documentaire veel goeds hebben gedaan. Ik snap echter ook dat veel mensen wel gevoelig zijn voor drama en dat de makers wellicht hebben gedacht dat het de film sterker zou maken. Toch is een 7 niet slecht. De experts voegen voor mij veel toe aan de betrouwbaarheid van de film en krikken het imago zeker weer op. Daarnaast is het heel belangrijk om veganisme positief op de kaart te zetten, en What the Health neemt zeker een aantal vooroordelen over de vegan lifestyle weg. Dikke plus! Het is en blijft uiteindelijk een populaire documentaire, die niet zo succesvol zou zijn geworden en niet zoveel teweeg zou hebben gebracht zonder het drama en de shockerende beelden. Die moet ik denk ik voor lief nemen, want veganisme positief op de kaart zetten, is ook veel waard.

Heb jij What the Health al gezien? Wat vond je ervan? En ben je het eens met mijn kritiek? Als je hem nog niet gezien hebt, wel kijken hoor! Hij krijgt van mij toch een dikke voldoende en is zeker je tijd waard!

4 thoughts on ““What the Health”, een genuanceerde vegan review

  1. Wat goed dat je als beginnende vegan niet alleen maar bevestiging hebt gezocht, maar juist zo kritisch hebt gekeken! Ik heb de film nog niet gezien, maar afgaande op de vorige film en de trailer kan ik me wel wat voorstellen bij die dramatisering, haha. Toch heeft Cowspiracy er ook echt wel aan bijgedragen dat ik uiteindelijk vegetariër werd, dus ik ben wel benieuwd naar wat ik hier nog meer van kan leren 🙂

    1. Misschien is het mijn academische achtergrond die ervoor zorgt dat ik toch kritisch blijf, en mijn man die sowieso wat sceptischer is wat betreft veganisme 😉 Cowspiracy heeft er bij mij samen met wat andere documentaires ook echt aan bijgedragen dat ik vegan werd, en What the Health heeft mij ook zeker weer bevestigd dat ik de goede keuze heb gemaakt. Ik vind het alleen zo jammer dat ze toch een vertekend beeld geven, want dat schaadt het veganisme denk ik ook onterecht… Ik wil de docu wel echt aanraden, want zeker wat de experts zeggen, is echt goed! Ik heb er ook zeker weer veel van geleerd!

  2. Interessant om te lezen hoe je tegen de documentaire aan kijkt. Ik heb hem ook gezien en heb er veel van geleerd. En ik ben het helemaal met jou positieve en negatieve punten eens. Ik had mij er voor het lezen van jou stuk alleen nog niet bij stil gestaan dat ze in de documentaire met ‘whole food plant based’ bedoelde dat je dan niet in olie zou kunnen bakken. Hier hadden ze inderdaad wat transparanter over mogen zijn! Nu geven ze zelf eigenlijk ook een soort van verkeerd advies…

    1. Ja, ik vind dat echt misleidend. Je ziet dat ook terugkomen in andere documentaires (Forks over Knives bijvoorbeeld). Hoewel het laten staan van dierlijke producten sowieso wel gezonder is, heeft het niet zo’n grote invloed en maakt het niet zo’n groot verschil als het dieet dat de experts aanraden. (En natuurlijk kun je hier dan nog steeds je vraagtekens bij zetten, maar dat is een andere discussie.) Fijn dat je iets aan mijn review hebt!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge