Is melk echt goed voor elk?

Hoe de melkindustrie eigenlijk werkt

“Waarom drink je geen melk? Melk is toch goed voor elk?” Voordat ik veganist werd, dacht ik ook dat het helemaal oké was om melk te gebruiken en dat er niets of niemand onder leed. Maar opeens kwam ik er achter dat de spreuk “melk is goed voor elk” helemaal niet opgaat. Melk is niet goed voor elk!

Goed voor de koe?

Een koe die voor de melkindustrie gebruikt wordt, is eerst zwanger geweest. Dit gebeurt voor het eerst als ze twee jaar oud is. Er wordt echter geen stier ingezet om de koe op een natuurlijke manier te bezwangeren. Nee hoor, dat gaat gewoon via kunstmatige inseminatie, nadat een speciaal gefokte stier zijn zaad heeft geloosd in een dummy-koe. Als de koe negen maanden later heeft gekalfd, wordt het kalfje direct of na een paar dagen bij haar weggehaald, omdat de melk die ze vervolgens produceert niet voor haar kind is, maar voor de mens. Een koe roept nog dagen om haar kalf dat van haar is weggenomen.

De koe gaat vervolgens melk geven, ongeveer 25 liter per dag. Zo veel melk zou ze van nature niet geven, maar hierop is ze gefokt. Moedermelk is een kwestie van vraag en aanbod, dus als ze vaker gemolken wordt, gaat ze ook meer produceren. Met zere en ontstoken uiers tot gevolg, en een enorme belasting op haar conditie. Je schijnt het te kunnen vergelijken met een mens die zes uur per dag moet hardlopen, dag in dag uit.

Een koe moet elk jaar opnieuw kalven om genoeg melk te blijven produceren. Als ze opnieuw zwanger is gemaakt, blijft zij gemolken worden tot ongeveer twee maanden voor de bevalling. In die tijd moet ze op krachten komen om haar kind veilig ter wereld te kunnen brengen. En dan begint het hele riedeltje weer van voren af aan.

Steeds meer melkkoeien mogen trouwens niet meer naar buiten. 25% van de melkveehouders houdt de koeien op stal. Dit heeft meerdere redenen: het is goedkoper, het kost minder grond en het houdt de hoeveelheid mest die op het land komt binnen de perken.

Op een gegeven moment is de koe niet meer productief genoeg en wordt ze afgeschreven. Dit is als ze vijf of zes jaar oud is. Een koe kan in principe een leeftijd bereiken van 20 jaar, maar omdat ze veel eerder letterlijk uitgemolken is, wordt ze al zo jong naar het slachthuis gebracht.

Goed voor het kalf?

Als het kalf is geboren en weggehaald, roept het nog dagenlang om de moeder. Omdat het kalf niet mag drinken bij de moeder, krijgt het kunstmelk te drinken uit een fles.

Onder natuurlijke omstandigheden zou een kalf zes tot twaalf maanden bij de moeder drinken. In de melkindustrie wordt gekeken of het kalfje een koe of een stier is, en wordt de verdere behandeling bepaald. Stiertjes worden klein gehouden en krijgen minderwaardige melk, omdat hun kalfsvlees daarmee witter en malser blijft. Ze mogen niet naar buiten en gaan na zes tot twaalf maanden naar het slachthuis. Hetzelfde geldt voor minder gezonde koetjes. Gezonde koetjes krijgen betere voeding en groeien op tot nieuwe melkkoeien.

Ik heb het hier trouwens steeds over koeien, maar voor andere dieren geldt hetzelfde. Oh, en voor de biologische dieren ook. Zij mogen wel meer naar buiten, krijgen beter voer en hoeven íets minder melk te geven, maar ze worden net als de dieren uit de bio-industrie steeds opnieuw geïnsemineerd, hun kalveren worden afgenomen en ze belanden (zij het iets later) in dezelfde slachthuizen als de dieren uit de bio-industrie.

Goed voor de wereld?

De melkindustrie brengt behoorlijk wat milieuproblemen met zich mee. Er is natuurlijk energie voor nodig en de koeien (en hun mest) stoten zelf schadelijke gassen uit, zoals methaan en lachgas. De milieubelasting van kaas is nog eens veel hoger dan die van melk, omdat er voor één kg kaas tussen de zes en tien liter melk nodig is (hoe ouder de kaas, des te meer melk is er nodig).

Om de koeien te kunnen voeren, is er veel grond en water nodig. Een koe eet dagelijks ongeveer 70 kg voedsel. Kun je nagaan hoe veel voedsel er moet worden verbouwd en vervoerd, hoe veel land hiervoor beschikbaar moet zijn en hoe veel water hiervoor nodig is! Een groot gedeelte van dit voedsel komt bovendien uit Zuid-Amerika, waar regenwoud moet wijken voor plantages.

Goed voor de mens?

Dit kan, maar hoeft niet per se. Er zitten zeker gezonde voedingsstoffen in zuivel, maar die gezonde voedingsstoffen kun je ook prima uit andere bronnen halen. Het is niet zo dat calcium alleen in melk zit. Ook de eiwitten die je in melk vindt, kun je prima uit andere voeding halen.

Bovendien wordt vaak vergeten dat er naast gezonde voedingsstoffen ook ongezonde elementen in melkproducten zitten. De verzadigde vetten die je wel in zuivel tegenkomt, zitten niet in plantaardige bronnen. Nu wil ik niet de gezondheidsgoeroe uithangen en met een vingertje wijzen dat je geen ongezonde dingen moet eten en drinken, maar ik wil wel dat je weet dat zuivel niet übergezond is.

Als je logisch nadenkt, is dit ook niet zo gek. De melk die een koe produceert, is eigenlijk bedoeld voor een kalf. En een kalf heeft nou eenmaal andere voedingsstoffen nodig dan een mens! De samenstelling van koemelk is niet ideaal voor een mens, en mag daarom ook niet gegeven worden aan baby’s.

Wat dan?

Ja, je raadt het natuurlijk al. Kies vaker voor plantaardig! Plantaardige zuivel is een volwaardige vervanger van dierlijke zuivel wanneer deze verrijkt is met calcium en vitamine B12 (bovendien kun je deze voedingsstoffen ook ergens anders vandaan halen). Er zijn tegenwoordig ontzettend veel producten op de plantaardige markt: boter, kaas, melk, room, ijs en yoghurt. Echt, you name it! Plantaardige vervangers zijn zowel diervriendelijker als milieuvriendelijker, en daarmee is plantaardige melk wél goed voor elk.

Wist jij deze dingen over de melkindustrie? Of heb je nog andere vragen? Laat het me weten!

Bronnen:

12 thoughts on “Is melk echt goed voor elk?

  1. Oef. Ik drink geen melk en consumeer geen zuivel, en de rest van het gezin ook niet, dus aan ons zal het niet liggen. En ik wist het wel, maar zoals je het opgeschreven hebt komt het wel heel hard binnen. Voor ons verandert er niets aan onze melkconsumptie: die is en blijft 0. Wij eten wel vlees. Dat is een lastig punt. Ik moet om medische redenen veel eiwit eten, en dat zit vooral in vlees, vis en zuivel. Maar vlees eten staat me om ethische redenen (zowel voetafdruk als dierenwelzijn) wel tegen. Daar worstelen we dus wel mee. Heb er nog geen oplossing voor paraat.

    1. Ja, heftig hè. Ik vond het ook best moeilijk om de blog te schrijven. Het was niet leuk om alle informatie na te lezen en opnieuw te verwoorden. En dan doe ik nog mijn best om enigszins objectief te blijven en mijn gevoel niet mee te laten spelen… Het heeft me wel weer gesterkt in het niet willen consumeren van zuivel.
      Zou je niet eens met een diëtist kunnen praten die hulp kan geven bij plantaardige vormen van eiwitten? Die zijn er meer dan genoeg! Als je eigenlijk geen vlees of dierlijke producten wilt eten, zou je hiernaar kunnen kijken. Mensen maken zich vaak zorgen niet genoeg eiwitten binnen te krijgen, maar dit is een fabeltje. Eiwitten kun je in principe met gemak uit plantaardige bronnen halen, dus doe hier wat meer onderzoek naar 🙂

      1. Ja, uitgebreid onderzocht maar met alleen plantaardig krijg ik bij lange na niet genoeg eiwit binnen. Ik heb wat meer nodig om medische redenen dan gemiddeld. En ik neem ook wel proteineshakes, maar zonder vlees/vis kom ik er niet helaas. We kopen weliswaar biologisch, maar toch. Het blijft wel een knelpunten maar ik wil zelf ook goed op de been blijven. Misschien als eea over een poosje stabiliseert dat de vleesconsumptie weer (drastisch) omlaag kan. Ik hoop het.

    1. Voor alle dieren geldt hetzelfde: geiten, schapen, koeien, paarden, ezelinnen. Het maakt niet uit. En bij geiten is het zelfs zo dat de bokjes een “lastig” bijproduct zijn, omdat geitenvlees niet gewild is in Nederland. Deze diertjes worden dus massaal afgevoerd naar Zuid-Europa, waar de vraag naar geitenvlees nog wel bestaat.
      Geitenmelk is ook niet bewezen gezonder te zijn dan koemelk. Er bestaat alleen nog “volle” geitenmelk, die dus veel verzadigde vetten bevat. Verder lijkt het veel op koemelk, maar er is niet veel onderzoek naar gedaan. (Bron: Voedingscentrum)

  2. In principe is melk niks anders dan zuigelingen voedsel. Ik heb wel eens iemand horen zeggen dat er in de natuur geen elke (zoog)dier is dat na zijn zoog periode nog zuigelingen voedsel tot zich neemt. Alleen mensen doen dat. En dan ook nog eens het zuigelingen voedsel van een ander dier. Dat is toch eigenlijk wel iets heel geks…
    (vraag me alsjeblieft niet waar dit verhaal vandaan komt, bron dus erg onbetrouwbaar, maar moest er weer aan denken toen ik dit verhaal las en blijf het op zich een logische redenatie vinden).

    1. Ja, dit heb ik ook al vaak gehoord, vooral van veganisten uiteraard. En het is helemaal waar. Bovendien, we willen geen moedermelk meer drinken na onze zoogperiode. En al helemaal geen apenmelk of giraffenmelk (om een dwarsstraat te noemen). Waarom dan wel melk van een koe of een geit?

  3. Het is natuurlijk waarheid als een koe dat melk niet bedoeld is voor ons maar voor het kalfje! Helemaal mee eens, Marianne.
    Waar ik wel tegen aan loop is dat, je schrijft het zelf ook hierboven in je laatste reactie, veganisten (op het net) elkaar na spreken. Zo lees ik inderdaad, zoals jij ook benoemt, dat de koe en ook het kalfje nog dagen huilen/schreeuwen om elkaar. Ik kom vanwege mijn dochtertje en haar vriendinnetjes regelmatig op zowel een biologische als een gewone melkboerderij en ik heb daar de koeien en kalfjes nog nooit horen schreeuwen om elkaar. Ik beweer niet dat t een goed teken is en ik ben t er absoluut niet mee eens, maar het klopt dus niet, in elk geval niet altijd. Ik ken alleen deze twee boerderijen.
    Ook krijgen de kalfjes op deze boerderijen allebei wel de melk van de moeder te drinken, inderdaad wel uit een fles…
    Wat ik ook regelmatig op blogs lees is dat of wij nu vitamine B12 slikken of de koe, dan kun je t net zo goed zelf slikken. Echter, in diervoeder voor de koe zit niet standaard vitamine B12! Dat vertellen de boeren mij die ik t vraag en ik lees t ook op het net bij andere bronnen dan veganisten.
    Ik denk dat we uit moeten kijken elkaar na te praten, want daardoor kom je als veganist met een op onwaarheden gebaseerd verhaal bij anderen en dan kom je voor de rest van de feiten ook niet meer geloofwaardig over. Eerlijk gezegd ga ik hierdoor ook weleens twijfelen aan alles wat geschreven wordt door bloggende veganisten en dat is toch jammer…

    1. Dankjewel voor je uitgebreide reactie! Ik zal één voor één ingaan op je punten.
      – Ik ben zelf ook regelmatig op een melkboerderij geweest. Kennissen van ons hebben zelf een melkboerderij en bij ons in de buurt is een ijsboerderij waar je ook naar de koeien kunt kijken. De koeien en kalfjes op deze boerderijen staan altijd gescheiden van elkaar; de koeien bij elkaar, en de kalfjes in aparte hokken bij elkaar. Deze schreeuwen ook niet om elkaar, maar ik heb deze koeien en kalfjes niet de eerste dagen na de geboorte gezien. Ik stel me zo voor dat de dieren zich na verloop van tijd bij de situatie neerleggen en ophouden met roepen. Ik heb zelf dus ook nooit de dieren om elkaar horen roepen, maar de bronnen die ik voor deze blog heb gebruikt, noemen dit wel. Er zijn ook situaties bekend waarin de koeien er alles voor doen om bij hun kalf te komen, van wagens springen en mensen omver lopen. Deze situaties, die zo op internet te vinden zijn, worden niet verzonnen. Bovendien, uiteraard bieden alleen de boeren die vriendelijk met hun dieren omgaan de mogelijkheid om een kijkje te nemen. Maar de massa van boerderijen die hun deuren niet openzetten, heeft vaak wel iets te verbergen. Dat tonen ook undercover-filmpjes van dierenrechtenorganisaties zoals Animal Rights aan.
      – Wat betreft de voeding van de kalfjes: dit is meestal kunstvoeding, of koemelk die van te lage kwaliteit is dat hij niet geschikt is voor menselijke consumptie. Het kan zijn dat de kalfjes op de boerderijen waar jij komt wel moedermelk krijgen, maar over het algemeen is de situatie dus anders.
      – In diervoeding hoeft geen vitamine B12 te zitten. Dieren (wij mensen ook) maken zelf vitamine B12 aan. Daarom zit het in dierlijke producten zoals melk en vlees. Mensen moeten het echter via externe bronnen binnenkrijgen, omdat ons lichaam B12 in een te laat stadium aanmaakt om nog te kunnen gebruiken. Ik hoop dat dit je verwarring verhelpt.
      – Ik ben het helemaal met je eens dat we elkaar niet zomaar moeten napraten. Daarom gebruik ik voor mijn blogs meerdere en verschillende bronnen. Wat mij bij het onderzoek naar deze blog opviel, was dat de websites die zuivel promoten bijna niets schrijven over het proces en het leven van de dieren. Ze schrijven dus ook geen mooier verhaal op, ze zwijgen simpelweg erover. Dit vind ik vooral verontrustend en wekt mijn argwaan. Ik lees dus alleen negatieve verhalen die milieu- en dierenwelzijnsbronnen schrijven, omdat er geen positieve verhalen bestaan. Ik heb zeker niet andere veganisten willen napraten maar heb bewust mijn eigen onderzoek gedaan. En wat ik heb opgeschreven, is wat ik erover heb kunnen vinden. Mooier kon ik het verhaal helaas echt niet maken.

  4. Nou dank voor jouw uitgebreide reactie! Ik ben me ervan bewust dat je de zaken zeer gedegen aanpakt Marianne en dus is het niet als kritiek naar jou bedoeld, maar meer een waarschuwing voor vegans om uit te kijken welke argumenten je gebruikt in discussies.
    Om je nog inhoudelijk te antwoorden: ik ben vlak na bevallingen bij kalfjes geweest en deze en ook de koeien in kwestie, riepen überhaupt niet naar elkaar. Ik vond het wel verdrietig om te zien hoor en het is 1 van de redenen geweest om vegan te worden. Ik wil niet dat dieren zo behandeld worden omdat ik hun melk wil drinken bv.
    De kalfjes krijgen daar absoluut de melk van de moeder, maar wel uit de fles he….
    Het verhaal tav vit B12 is me duidelijk, alleen zeggen omnivoren natuurlijk dan regelmatig dat een plantaardige voeding dus niet volledig is als je B12 moet bijslikken als vegan. Als tegenargument heb ik diverse keren gelezen dat t toch niet uitmaakt of de koe t moet bijslikken of wij. Maar dit klopt dus volgens mij niet in alle gevallen
    Anyway, we zijn het eens hoor: de melk van dieren is niet voor ons bedoeld!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge