Aandacht voor veganisme in Nieuwsuur

Afgelopen zaterdag was er een item op Nieuwsuur over veganisme. Superleuk, dacht ik. Weer meer aandacht voor deze levensstijl op de Nederlandse televisie. Dus ik ging ’s avonds lekker op de bank zitten en keek dit programma. Hoe ik het vond? Lees snel verder.

Journalistiek is geen promotie

Als je het item niet hebt gezien, kun je even hier klikken. Vanaf 18:34 spreekt Nieuwsuur over deze “trendy” levensstijl. Er worden zorgen geuit over plantaardig eten en er worden vragen gesteld of veganisten wel gezond leven. We volgen vegan influencer en vlogger Lisa Stel, luisteren naar Elly Kaldenberg van Vereniging Voedingsleer & Levensmiddelentechnologie en leren van vegan voedingsdeskundige Saraï Pannekoek. Bovendien worden we meegenomen in het fenomeen van vegan junkfood en horen we kritiek op influencers van voedingsdeskundigen. Klinkt als goede journalistiek toch?

Nu ga ik niet het hele programma afkraken, want dat zou geen recht doen aan het werk dat Nieuwsuur heeft verricht. Het is een journalistiek programma dat iets zoekt met nieuwswaarde en dit van meerdere kanten belicht. In dit geval is de nieuwswaarde dat het veganisme, dat steeds populairder wordt, tekorten in voedingsstoffen met zich mee kan brengen. Menig influencer geeft over deze tekorten verkeerde informatie en dit is zorgwekkend. Zoals het goede journalistiek betaamt komen er zowel veganisten als niet-veganisten aan het woord, en wordt er positief over gesproken maar ook kritiek geuit. Helemaal prima. Ik ben wat dat betreft allang blij dat het veganisme meer aandacht krijgt dan ooit tevoren.

Maar (je voelde hem al aankomen hè)… Ik vind niet dat Nieuwsuur het veganisme netjes heeft gepresenteerd. Dat het niet wordt gepromoot, is logisch, maar een objectieve en volledige weergave was het ook zeker niet.

Geen eerlijke weergave

Kaldenberg vertelt wie er vaak “achter de trends aanlopen” en dat zijn jongere vrouwen, hoogopgeleid en met name in de grotere steden. Wat mijzelf betreft: ja, ik ben een jongere vrouw; ja, ik ben hoogopgeleid; maar nee, ik kom niet uit en woon ook niet in of nabij een grote stad. Oké. Fair enough. Maar de “voedselhype” van het veganisme wordt op deze manier wel wat neerbuigend neergezet.

In een grote stad was het overigens wel makkelijker geweest om veganist te zijn, want daar zijn steeds meer vegan opties zoals junkfood- en snackbars. Hierover zegt Kaldenberg dat ze vegan junkfood een “grappige ontwikkeling” vindt. Het is namelijk niet gezonder dan gewoon junkfood. Maar er is geen enkele vegan die dat beweert! Iemand die plantaardig eet omdat hij niet wil bijdragen aan dierenleed en milieuvervuiling heeft echter ook wel eens behoefte aan een vette hap en lekkere snack. Is dit dan iets dat niet mag? Mogen “echte” vegans alleen maar gezond eten? Natuurlijk niet! En dit maakt Allon Kijl, exploitant van SNCKBR in Utrecht (wat het grootste veganistische restaurant van Europa moet worden), gelukkig ook duidelijk. Zijn punt is dat je met zo’n restaurant veganisme wat meer “mainstream” kunt maken. Oftewel: laten zien dat het allemaal niet zo saai en gezond hoeft te zijn, maar ook iets hips is en eten biedt waarvan je heerlijk (al dan niet gezond) kunt genieten.

Wat die gezondheid betreft, wordt er vervolgens uitgebreid ingegaan op tekorten waarop veganisten risico lopen. Saraï Pannekoek wijst op de risico’s van ijzer-, eiwit-, vitamine b12-, calcium- en jodiumtekorten. De gevolgen van deze tekorten zijn niet misselijk, maar wat vooral aandacht krijgt, is de verkeerde informatie die hierover de ronde doet. Vegan influencers hebben namelijk vaak te weinig kennis van zaken, maar beïnvloeden (what’s in a name) wel veel mensen. Hier vliegt Nieuwsuur jammer genoeg uit de bocht. Zo lijkt Lisa Stel (over haar heb ik laatst nog geschreven, hoe toevallig!) niet te weten hoe je aan vitamine b12 moet komen. Maar dit weet ze wel degelijk, neem maar eens een kijkje op haar website of blader haar boek door. Lisa wordt door de manier waarop ze is gereporteerd behoorlijk naar beneden gehaald, omdat ze bijvoorbeeld niet de kans krijgt om te reageren op de “fabel” van de bronnen van vitamine b12. Wie meer van haar kent dan deze paar minuten reportage, ziet direct dat zij ontzettend veel weet over voeding en veganisme en dat zij haar volgers zeker niet misleidt.

De reportage over veganisme wordt uiteindelijk afgesloten met een opmerking van Kaldenberg. Zij zegt dat we alleen de “goede dingen” uit het veganisme moeten meenemen, namelijk meer groenten eten. Verder moeten we gewoon “ons nuchtere boerenverstand gebruiken”. Dit wordt verder jammer genoeg niet toegelicht, maar werpt (in mijn ogen) wel een negatief licht op het veganisme.

Conclusie

Er is niets mis mee dat Nieuwsuur zich afvraagt of veganisme, een steeds populairdere levensstijl, wel zo gezond is en of influencers geen verkeerde informatie hierover delen. Het programma hoeft het veganisme niet te promoten, dat is niet de taak van journalistiek. Er mogen dus best kritische vragen gesteld worden en dat gebeurt ook. Er wordt ook door verschillende partijen antwoord gegeven. Maar ondanks deze goede zaken wordt het veganisme toch niet op een eerlijke manier gepresenteerd. Het lijkt nu namelijk net alsof enkel jonge, hoogopgeleide vrouwen uit de grote steden vooral voor veganisme kiezen omdat het zo gezond zou zijn. Maar dit is niet waar. Bij de meeste vegans staat dierenleed op nummer 1, gevolgd door milieuschade. Dat het in veel gevallen goed is voor je gezondheid, is mooi meegenomen, maar dat betekent niet dat een veganist nooit eens lekker wil snoepen.

Dat het veganisme bijna wordt neergezet als hypocriete levensstijl door vooral in te zoomen op vegan junkfood, is ook niet eerlijk. Veganistisch eten is namelijk over het algemeen juist gezond. Tekorten? Ja, die zijn zeker mogelijk, maar die zijn ook mogelijk bij een omnivoor dieet. Vegans zijn over het algemeen juist meer bezig met voedingsstoffen dan mensen met een “standaard” Nederlands dieet, en lopen daarom minder risico op tekorten dan omnivoren. Veel vegans laten regelmatig hun bloedwaardes checken om zeker te weten dat ze niets tekort komen. Hoe veel omnivoren doen dat ook en maken zich hier druk om? Exactly my point. Hierover wordt niets gezegd.

Heb jij het item van Nieuwsuur gezien en wat vond jij ervan? Laat het me weten bij de comments!

2 thoughts on “Aandacht voor veganisme in Nieuwsuur

  1. Heel herkenbaar, als in: ik denk dat iedereen die iets weet over het onderwerp van een nieuwsitem bijna standaard teleurgesteld wordt. Ik had precies dezelfde frustratie over de nieuwsitems over de kledingindustrie n.a.v. de labels in Zara-kleding. Ik weet uit mijn opleiding en stages ook een beetje hoe dit soort items tot stand komen en daarom begrijp ik het ook wel weer. Er moet altijd een tegenstelling zijn, bijvoorbeeld. Bovendien is een item altijd kort, waardoor zelden volledig recht wordt gedaan aan de complexe realiteit en visies van de geïnterviewden. Ook jij maakt een mooie media-analyse over nieuwswaarde, je hebt goed inzicht in hoe media werken! Teleurstelling bij betrokkenen is bijna onvermijdelijk, zeker over een idealistisch onderwerp. Daarom vind ik het ook zo tof dat veel bloggers zaken uit het item aanvullen en nuanceren. Ik hoop dat mensen met interesse in een onderwerp altijd op zoek gaan naar meer ervaringen en verhalen, terwijl ze in dit geval ook gewaarschuwd zijn voor de onwetenschappelijke kant en risico’s van sommige online vertelsels. Dat zou een mooie combinatie zijn wat mij betreft.
    Hermien – KouweKleren onlangs geplaatst…Groene cadeaus #7: design van gerecycled materiaalMy Profile

    1. Dankjewel voor je lieve woorden! Je hebt helemaal gelijk, en daarom hoop ik dat mijn blogje ook een waardevolle aanvulling is op het verhaal van Nieuwsuur 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge